استاندارد ISO 8100؛ آغاز گذار از EN 81-20 و EN 81-50
ویرایش ۲۰۲۶ استانداردهای ISO 8100-1 و ISO 8100-2 منتشر شده است؛ مجموعه‌ای که مسیر هماهنگ‌سازی الزامات ایمنی آسانسور در سطح بین‌المللی را دنبال می‌کند و مبنای تازه‌ای برای طراحی، ساخت، نصب و آزمون تجهیزات آسانسور ارائه می‌دهد. این دو استاندارد در ۲۷ مارس ۲۰۲۶ از سوی سازمان بین‌المللی استاندارد منتشر شدند. تغییرات این ویرایش فقط به عنوان یا شماره استانداردها محدود نیست و برخی الزامات فنی نیز متناسب با فناوری‌های امروز آسانسور بازنگری شده‌اند.
استاندارد ISO 8100 چیست؟
ISO 8100 مجموعه استانداردهای بین‌المللی ایمنی آسانسور است. بخش اول آن الزامات ساخت و نصب آسانسور و بخش دوم، قواعد طراحی، محاسبات و آزمون قطعات را مشخص می‌کند. این مجموعه با همکاری کمیته‌های تخصصی ISO و CEN تدوین شده است تا هماهنگی بیشتری میان استانداردهای اروپایی و بین‌المللی صنعت آسانسور ایجاد شود.
ISO 8100-1:2026
استاندارد ISO 8100-1:2026 الزامات ایمنی ساخت و نصب آسانسورهای مسافربر و باربر ـ مسافربر را پوشش می‌دهد. کابین، درهای کابین و طبقات، فضای چاه، سیستم تعلیق، ترمز، تجهیزات الکتریکی و عملیات اضطراری از موضوعات اصلی این بخش هستند.
ISO 8100-2:2026
استاندارد ISO 8100-2:2026 به قواعد طراحی، محاسبات، ارزیابی و آزمون اجزای آسانسور اختصاص دارد. آزمون قفل درها، پاراشوت، گاورنر، ضربه‌گیر، مدارهای ایمنی، تجهیزات تعلیق و سیستم‌های جلوگیری از حرکت ناخواسته کابین در دامنه این استاندارد قرار می‌گیرند.
از نظر دامنه فنی، EN ISO 8100-1:2026 با الزامات ساخت و نصب مطرح‌شده در EN 81-20:2020 ارتباط دارد و EN ISO 8100-2:2026 موضوعات مربوط به طراحی، محاسبات و آزمون قطعات در EN 81-50:2020 را دنبال می‌کند.
چه تغییراتی در ویرایش ۲۰۲۶ دیده می‌شود؟
در ویرایش جدید، علاوه بر بازنگری ساختار و اصطلاحات، الزامات مربوط به برخی تجهیزات و روش‌های ارزیابی نیز تغییر کرده‌اند. تجهیزات تعلیق جدید، عملیات نجات خودکار، تحریک الکتریکی تجهیزات ایمنی، مدارهای دارای سطح یکپارچگی ایمنی و عملکرد و پایش ترمز، از محورهای مهم این بازنگری هستند. نرم‌افزارهای مؤثر بر عملکردهای ایمنی و تجهیزات متصل نیز جایگاه پررنگ‌تری پیدا کرده‌اند.
شناسایی نسخه نرم‌افزار، ثبت تنظیمات، نگهداری سوابق مرتبط با ایمنی و امکان بررسی تغییرات، از موضوعاتی هستند که باید در مستندات فنی مورد توجه قرار گیرند. این تغییرات نشان می‌دهند که ارزیابی ایمنی آسانسور فقط به عملکرد مکانیکی قطعات محدود نیست و کنترل نرم‌افزار، مستندسازی و قابلیت رهگیری تغییرات نیز اهمیت بیشتری یافته‌اند.
وضعیت اجرای استانداردهای جدید
نسخه‌های اروپایی این مجموعه با عناوین EN ISO 8100-1:2026 و EN ISO 8100-2:2026 منتشر شده‌اند. بر اساس اعلام کمیسیون اروپا، در زمان انتشار این مطلب، مرجع EN ISO 8100-1:2026 هنوز در روزنامه رسمی اتحادیه اروپا برای پشتیبانی از دستورالعمل آسانسور 2014/33/EU درج نشده بود.
نکته مهم
استاندارد مبنای هر پروژه باید با توجه به مقررات محل اجرا، الزامات قرارداد و نظر مرجع بازرسی تعیین شود.
اثر ISO 8100 بر صنعت آسانسور
اجرای الزامات مجموعه ISO 8100 می‌تواند بر طراحی، محاسبات، انتخاب تجهیزات، روش آزمون قطعات و مستندات فنی اثر بگذارد. تولیدکنندگان، طراحان و مجموعه‌های ارزیابی‌کننده باید تفاوت بندهای استانداردهای جدید با مراجع قبلی را بررسی کنند. بازبینی مشخصات فنی، کنترل مدارهای ایمنی، بررسی مستندات نرم‌افزار و دریافت اطلاعات به‌روز از تأمین‌کنندگان، از اقداماتی است که در این مسیر اهمیت پیدا می‌کند.
جمع‌بندی
انتشار ISO 8100-1:2026 و ISO 8100-2:2026 مرحله تازه‌ای در هماهنگی استانداردهای ایمنی آسانسور در سطح بین‌المللی است. این مجموعه ضمن بازنگری الزامات فنی پیشین، موضوعاتی مانند تجهیزات تعلیق جدید، عملیات نجات خودکار، مدارهای ایمنی، نرم‌افزار و مستندسازی فنی را با جزئیات بیشتری پوشش می‌دهد.
منابع و مراجع
• ISO 8100-1:2026
• ISO 8100-2:2026
• مقررات و استانداردهای آسانسور؛ کمیسیون اروپا
• راهنمای تغییرات EN ISO 8100-1/2:2026؛ انجمن آسانسور اروپا و CEN